ATATÜRK VE TÜRKİYE’NİN DOĞUŞU - Etem ORUÇ

ATATÜRK VE TÜRKİYE’NİN DOĞUŞU


       Kurtuluş Savaşı’ından sonra yanmış, yıkılmış, sefaletin çöreklendiği bir Türkiye  kalmıştı. Savaş sorasında Anadolu’dan bir milyon Rum mübadele ile Yunanistan’a gidince Avrupalılar, “Artık Anadolu ayağa kalkamaz. Çünkü Anadolu’nun esnafı, yapı ustası, sanatkarı hep Rum’du, onlar gidince Anadolu’yu ayağa kaldıracak insan kalmadı,” diyorlardı.    Andrew Mango, Modern Türkiyenin Kurucusu Atatürk  kitabı, Remzi Kitabevi yayınları arasında yerini aldı. Türkiyenin, bağımsızlığı ve varoluş yolunda Atatürk gibi bir liderle yakaladığı olağanüstü şansı irdeleyen bu kitap, onu salt lider yanıyla değil, yakın çevresi ve insan ilişkileriyle de yansıtıyor. Aynı zamanda dönemin toplumsal yapısı ve güç dengelerine de açıklık getiren kitap, onun karizması, zaafları, kadınlarla olan ilişkileri, dostlukları, nefretleri, iyilikleri ve hatta kıskançlıklarıyla bir insan olduğunun altını çiziyor. Uzman bir yazar, nesnel bir yapıt.                                                                                                                     

      Andrew Mango, 1926 yılında İstanbul'da doğdu.1940 yılında İngiltere'nin Ankara büyükelçiliği'nde basın biriminde görev aldı.   İstanbul'da görev yaptıktan sonra 1947 yılında Londra'ya taşındı. Andrew Mango,  oldukça iyi şekilde Türkçe plan Mango BBC Türkçe servisinin ve Güney Avrupa servisinin başkanlıklarında görev aldı. 1986 yılında BBC den emekli oldu.                                                                                                                     

     Mango’nun Atatürk kitabı,  bilmediğimiz pek çok soruya yanıt veriyor. Avrupalıların artık Anadolu ayağa kalkamaz dedikleri sırada Girit ve Balkanlardan Mübadele ile  500 bin göçmen geldi. Bunların tümü eğitimli, eli işbilir insanlardı. Yanmış yıkılmı Anadolu’yu ayağa kaldırdılar. Yani yeni Türkiye’nin doğuşunda en büyük pay Mübadel ile Anadoluya gelen Türklerdir.                                                                                                                                 

       Osmanlı’yla yıldızı hiç barışmayan iki Anadolu beyliği vardı. Karamanoğulları ve Aydınoğulları. Bu beylikler gelenek ve göreneğine bağlı, kültüre değer veren, o günün koşullarında Kelile Dimile gibi dünyanın değerli yapıtlarını okuyup inceleyen beyliklerdi. Osmanlı bu beylikleri sınırları içine katmak için yıllarca savaştı. Sonunda Girit ve Balkanlardan yer aldıkça bu dikbaşlı insanları oralara yerleştirdi.                                                

      Bu çalışkan insanlar Balkanlara ve Girite kültürlerini de taşıdılar. Bilim ve teknite kendilerini geliştirdiler. Osmanlı Devleti,  Birinci Dünya Savaşı sonunda Balkanlar’ı ve Girit’i kaybedince oradan Anadolu’ya gelerek en ön safta düşmana karşı savaştılar. Çünkü yurt kaybetmenin acısını yüreklerinde taşıyorlardı. Örneğin Giritten gelen Caferaki kahramanca savaşırken Gemencik Baskınında düşürüldüğü tuzakta can vermiştir.                                           

     Düzenli ordunun içinde de pek çok Balkanladan gelen asker ve subaylarımız vardı. Kurtuluş Savaşı’ndan sonra Anadolu’yu ayağa kaldıran bu insanlar eğitimli ve çağdaş oldukları için Yeni Türkiye’ye model oldular. Atatürk’ün çağdaş Türkiyeyi kurarken en yakınında olan Adalet bakanı Mahmut Esat Bozkurt ve Milli Eğitim Bakanı Reşit Galip de Batıdan gelen çağdaş kişilerdi. Atatürk devrin ve ilkelerinin yaşama geçmesinde en büyük pay onlarındır. Bu insanların İçlerinden pek çok yazar ve santçı çıktı. (Sabahttin Ali, Pertev Naili Boratav, Şevket Süreyya Aydemir gibi…) Atatürk’ün kurmak istediği çağdaş ve modern ülkeye omuz verdiler.                     

     Kuşadası Mübadele Evinde her hafta kültürek etkinlikler düzenleniyor. Bu etkinliklerde Girit ve Balkanlardan gelen insanların çocukları, torunları dedelerinin anı va fotoğraflarını gösteriyorar. Gördüğüm fotoğraflar oldukça çağdaş giyimli, başları açık, eğitimli oldukları belli kişiler.     Yürekleri yaralı bu insanların, Atatürk’e en çok omuz veren insanlar olduklarını unutmayalım.

YAZIYI PAYLAŞ!

İlk Yorum Yazan Sen Ol!

YAZARIN SON 5 YAZISI
22Kas

ZEYTİN VE IŞIK

09Kas

YÖRÜK NİNEM

28Ekm

ATATÜRK'Ü ANLAMAK

25Ekm

YARA

16Ekm
saniye sonra kapatılacak. REKLAMI GEÇ
uğur soğutma aş